Piotryseusztrasy i przewodniki motocyklowe

← Iberia 2028 – dookoła Półwyspu Iberyjskiego

Region · Francja

Bigorre / Bigòrra

Bigorre / Bigòrra
Fot. W. Bulach, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
StolicaTarbes
Powierzchnia4464 km² cały departament Hautes-Pyrénées; dawne hrabstwo było nieco mniejsze
Ludnośćok. 231 tys. w całym departamencie (2023)
Językifrancuski; bigurdański, gaskońska odmiana okcytańskiego
Herbdwa czerwone lwy kroczące na złotym polu
WysokościVignemale 3298 m, Pic du Midi de Bigorre 2877 m, Col du Tourmalet 2115 m
UNESCOPyrénées – Mont Perdu z cyrkiem Gavarnie (1997, razem z Ordesą)
Święta11 lutego – rocznica pierwszego objawienia w Lourdes; 15 sierpnia – Wniebowzięcie, największa pielgrzymka w Lourdes

O regionie

Bigorre to dawne hrabstwo w środkowych Pirenejach, na wschód od Béarn. Nie ma dziś własnych granic: w 1790 r. stało się trzonem departamentu Hautes-Pyrénées i mieszkańcy departamentu wciąż nazywają siebie Bigourdans. Opis przyjmuje granicę historyczną hrabstwa: Lavedan, czyli górną dolinę Gave de Pau z Lourdes, Argelès-Gazost, Val d'Azun, Cauterets, Luz i Gavarnie, dolinę Adour z Campan i Bagnères-de-Bigorre oraz równinę wokół Tarbes. Doliny Louron i Aure, do których zjeżdża się z Col de Peyresourde, należały do osobnego kraju Quatre-Vallées. Do departamentu włączono je dopiero w 1790 r. i opis wspomina je tylko jako przedłużenie Bigorre. Za samą przełęczą Peyresourde zaczyna się Comminges z Luchon. Krajobraz wyrzeźbiły lodowce: ten, który wypełniał dolinę Gave de Pau, miał prawie kilometr grubości i 7–8 km szerokości. Najwyżej sięga Vignemale (3298 m), a najsłynniejszy jest cyrk Gavarnie, od 1997 r. razem z hiszpańską Ordesą na liście UNESCO jako „Pyrénées – Mont Perdu”.

Nazwa pochodzi od Bigerriones, akwitańskiego ludu mówiącego językiem pokrewnym baskijskiemu, którego w czasie wojny galijskiej podbił Publiusz Krassus, legat Cezara. Hrabstwo ze stolicą w Tarbes powstało w IX w., a w XIII w. stało się łupem sąsiadów: o spadek po hrabinie Petronelli procesowali się Montfortowie, wicehrabiowie Béarn i król Nawarry, aż korona francuska przejęła Bigorre. W 1360 r. pokój w Brétigny oddał je Anglikom, Karol V odzyskał je w latach 1369–1373, a w 1425 r. przeszło na hrabiów Foix, panów Béarn. Wraz z dziedzictwem Albretów trafiło do Henryka IV, który w 1607 r. ostatecznie przyłączył je do korony. Przy podziale Francji na departamenty planowano połączyć Bigorre z Béarn, ale oba kraje były sobie zbyt niechętne; posłowi z Tarbes Bertrandowi Barère udało się wywalczyć osobny departament. W Tarbes urodził się 2 października 1851 r. marszałek Ferdinand Foch, w 1918 r. naczelny wódz wojsk sprzymierzonych.

Światową sławę dało Bigorre Lourdes. 11 lutego 1858 r. czternastoletnia Bernadette Soubirous, zbierając chrust nad Gave de Pau, ujrzała w grocie Massabielle postać w bieli; widzenie powtórzyło się osiemnaście razy, do 16 lipca. 25 marca postać przedstawiła się nie po francusku, lecz w miejscowej mowie gaskońskiej: „Que soy era Immaculada Counceptiou” („Jestem Niepokalane Poczęcie”). Biskup Tarbes uznał objawienia 18 stycznia 1862 r. i nad grotą zaczęły rosnąć bazyliki. Dziś Lourdes to jedno z największych sanktuariów maryjnych świata i po Paryżu miasto z największą liczbą hoteli we Francji. Bigurdański, gaskońska odmiana okcytańskiego, był do XIX w. językiem codziennym w każdej rodzinie, a w 1892 r. w Arrens, w Val d'Azun, Simin Palay i Michel Camélat zaczęli wydawać pierwszy almanach w tej mowie, zalążek gaskońskiego odrodzenia literackiego.

Pierwszą gałęzią gospodarki jest turystyka: pielgrzymi, uzdrowiska (Cauterets, Barèges, Luz-Saint-Sauveur, Bagnères-de-Bigorre, Argelès-Gazost), stacje narciarskie i obserwatorium na Pic du Midi de Bigorre, którego pierwsze budynki ukończono na wysokości 2877 m w 1882 r. Uzdrowiska rozkwitły za Napoleona III, który razem z cesarzową Eugenią przeforsował „drogi uzdrowiskowe” przez przełęcze; to po nich jeździ się dziś Route des Cols. Na równinie Tarbes rośnie kukurydza i hoduje się bydło, a w mieście i wokół lotniska Tarbes-Lourdes działa przemysł kolejowy i lotniczy. Stadnina w Tarbes, założona w 1806 r. przez Napoleona I, wyhodowała najpierw konia bojowego „navarrin”, a potem rasę angloarabską.

Kuchnia i zwyczaje

Drogi motocyklowe

Epickie drogi motocyklowe w regionie

Co widać z siodła

Źródła (22)

fr.wikipedia.org/wiki/Bigorre_(région_naturelle), fr.wikipedia.org/wiki/Comté_de_Bigorre, fr.wikipedia.org/wiki/Hautes-Pyrénées, www.wikidata.org/wiki/Q12700, fr.wikipedia.org/wiki/Pyrénées-Mont_Perdu, fr.wikipedia.org/wiki/Observatoire_du_Pic_du_Midi, fr.wikipedia.org/wiki/Apparitions_mariales_de_Lourdes, fr.wikipedia.org/wiki/Ferdinand_Foch, fr.wikipedia.org/wiki/Haras_national_de_Tarbes, fr.wikipedia.org/wiki/Vallée_du_Louron, fr.wikipedia.org/wiki/Cirque_du_Litor, fr.wikipedia.org/wiki/Col_du_Soulor, fr.wikipedia.org/wiki/Col_du_Tourmalet, fr.wikipedia.org/wiki/Col_de_Peyresourde, fr.wikipedia.org/wiki/Col_d'Aspin, fr.wikipedia.org/wiki/Val_d'Azun, fr.wikipedia.org/wiki/Pont_Napoléon, fr.wikipedia.org/wiki/Route_des_cols, fr.wikipedia.org/wiki/Haricot_tarbais, fr.wikipedia.org/wiki/Porc_noir_de_Bigorre, fr.wikipedia.org/wiki/Barèges-gavarnie, fr.wikipedia.org/wiki/Gâteau_à_la_broche

Miejsca na etapach przez region

Wszystkie miejsca z rozdziałów podróży, które przejeżdżają przez region – także te poza jego granicami.

Podróże przez ten region

Plik regionu w repozytorium