Epicka droga motocyklowa · Francja
Col d'Aubisque i Col du Soulor (D918)
| Drogi | D918 |
|---|---|
| Długość | ok. 47 km Laruns – Argelès-Gazost, z tego ok. 17 km podjazdu na Aubisque i ok. 10 km półką do Soulor (OSRM, szacunkowo) |
| Przełęcze | Col d'Aubisque (1709 m), Col du Soulor (1474 m) |
| Charakter | przełęcz, półka skalna, serpentyny |
| Sezon | zwykle od maja do listopada; zimą odcinek Aubisque – Soulor zamknięty [daty do sprawdzenia] |
| Najwyżej | Col d'Aubisque, 1709 m |
| Przewyższenie | ok. 1190 m na 16,6 km z Laruns na Aubisque |
| Zbudowana | 1864, droga uzdrowiskowa nr 3 |
| Tunele | dwa krótkie tunele Bazen na półce nad Cirque du Litor |
| Tour de France | od 1910 r., na Aubisque 74 razy; co roku do 1958 r. |
| GPX | ślad drogi (OpenRouteService, sprawdź w nawigacji) |
O drodze
Drogę przez Aubisque zawdzięcza się cesarzowej Eugenii, żonie Napoleona III. Chciała połączyć modne uzdrowisko Eaux-Bonnes, w którym w 1861 r. bawiła z dworem, z dolinami wokół Argelès i ich kurortami, które sama promowała podróżami. Tak powstała „droga uzdrowiskowa nr 3” (route thermale), ukończona w 1864 r.; pracowało przy niej do 500 robotników. Najśmielszy jest odcinek z Aubisque na Soulor. Inżynierowie wytyczający go w 1860 r. nie chcieli zjeżdżać do szałasów Litor (1131 m) i potem znów wspinać się 300 m, więc poprowadzili drogę o równym spadku w poprzek wapiennej ściany, ok. 200 m nad pastwiskami, przebijając dwa krótkie tunele Bazen. Jeszcze w latach 30. XX w. była to raczej dróżka niż szosa. Nazwy też mają gaskoński rodowód: aubisque to kostrzewa, trawa porastająca przełęcz, a soulor to zbocze wystawione na pełne słońce.
Tour de France wjechał tu w 1910 r., w pierwszym roku z Pirenejami. Wymyślił to Alphonse Steinès, współpracownik dyrektora wyścigu Henriego Desgrange'a. Miejscowy inżynier drogowy odparł mu podobno: „Wprowadzić kolarzy na Aubisque? W Paryżu całkiem oszaleliście”. Wyścig zapłacił więc za odśnieżenie przełęczy. 21 lipca 1910 r. etap z Luchon do Bayonne liczył 326 km i prowadził przez Peyresourde, Aspin, Tourmalet, Soulor i Aubisque. Na Aubisque pierwszy wjechał nieznany miejscowy kolarz François Lafourcade, którego organizatorzy czekający na szczycie w ogóle nie rozpoznali. Kwadrans później dotarł wyczerpany Octave Lapize i krzyknął do nich, że są mordercami (według francuskich relacji: „Jesteście zbrodniarzami!”). Legenda często przenosi tę scenę na Tourmalet, ale najdokładniejsze opisy etapu umieszczają ją tutaj. Lapize na zjeździe odzyskał siły, wygrał etap w Bayonne i cały wyścig. Od tamtej pory Tour przejechał przez Aubisque 74 razy, do 1958 r. co roku; w 1985 i 2007 r. była tu meta etapu.
17 lipca 1951 r. Wim van Est, pierwszy Holender w żółtej koszulce lidera, gonił na zjeździe z Aubisque w stronę Soulor. Na mokrym zakręcie, wśród kamieni, wypadł z drogi i spadł w przepaść. Tablica postawiona w 50. rocznicę mówi o 70 metrach, sam kolarz wspominał o ok. 20 m upadku na mały występ skalny. Wyciągnięto go liną zrobioną z ok. 40 związanych szytek, czyli wszystkich zapasowych opon drużyny. Przeżył, ale musiał zejść z trasy i stracił koszulkę, a producent jego zegarka zrobił z wypadku słynną reklamę. Na przełęczy stoją dziś wielkie rzeźby rowerów w kolorach koszulek Touru (żółtej, w grochy i zielonej) oraz pomnik Luciena Buysse'a, zwycięzcy wyścigu z 1926 r.
Nad przełęczą wznosi się Pic de Ger (2613 m), a na wschodzie półka wcina się w Cirque du Litor. Mimo nazwy nie jest to cyrk lodowcowy, tylko wapienna ściana, a pod nią płaskowyż z morenami, które zostawił lodowiec Val d'Azun, dopływ lodowca grubego prawie na kilometr. Od XI w. hale te dzielą pasterze z Val d'Azun w Bigorre i z doliny Ossau w Béarn; kocioł i płaskowyż są wpisane do francuskiego rejestru obszarów przyrodniczo cennych (ZNIEFF), a latem pasą się tu stada owiec, z których mleka robi się sery.
Na drodze
- Laruns – Gourette: pierwsze kilometry do Eaux-Bonnes łagodne; za uzdrowiskiem krótka ścianka do 13% i wąska droga pod osłonami przeciwlawinowymi do 10%. Za stacją narciarską Gourette (1350 m) ok. 4,5 km balkonu z widokiem na Pic de Ger.
- Aubisque – Soulor (ok. 10 km): wąska półka skalna nad Litorem z przepaścią po jednej stronie i dwa krótkie tunele; dwa auta mijają się z trudem. Jedź spokojnie i patrz daleko przed siebie, bo z naprzeciwka może wyjechać kamper.
- Zwierzęta: krowy, owce i konie pasą się luzem na przełęczach i na całej półce. Za zakrętem mogą stać na jezdni, a na asfalcie bywa ich łajno.
- Kolarze: latem setki, zwłaszcza rano; na podjazdach jadą środkiem pasa, na zjazdach są szybcy.
- Za Soulor droga schodzi szerzej przez Val d'Azun do Arrens-Marsous i Argelès-Gazost. Kierunek z Laruns na wschód to klasyczny podjazd Touru i półka z widokiem na Val d'Azun przed sobą.
Praktycznie
- Sezon: przełęcz jest zwykle zamknięta od początku grudnia do początku maja; śnieg i lawiny najdłużej zalegają na półce między Aubisque a Soulor, więc bywa, że od Laruns da się już wjechać na Aubisque, a dalej jeszcze nie (stan na 2026-10, źródło: fr.wikipedia.org). Daty otwarcia sprawdź na stronach departamentów Pyrénées-Atlantiques i Hautes-Pyrénées [do sprawdzenia przed wyjazdem].
- Ograniczenia: według tablicy przy drodze pojazdy od 3 do 9 t i autobusy mają na półce ruch jednokierunkowy (rano od Soulor, po południu od Aubisque) i zakaz wjazdu od 20:00 do 6:00 [do sprawdzenia]. Motocykli to nie dotyczy, ale tłumaczy, skąd po południu kampery jadą głównie w jedną stronę.
- Tour de France: gdy etap prowadzi przez Aubisque albo Soulor, droga jest zamknięta od rana, a pobocza zajmują kampery już dzień wcześniej. Trasa Touru 2028 [do sprawdzenia przed wyjazdem].
- Tankowanie: w Laruns albo w Argelès-Gazost; na ok. 47 km gór między nimi stacji nie ma [do sprawdzenia].
- Postoje: parking i bar na Col d'Aubisque przy rzeźbach rowerów, hotel Crêtes Blanches w zakręcie między Gourette a przełęczą, tablica van Esta na zjeździe w stronę Soulor, parking na Col du Soulor z latem sprzedawanymi serami i miodem.
Źródła (12)
fr.wikipedia.org/wiki/Col_d'Aubisque, en.wikipedia.org/wiki/Col_d'Aubisque, fr.wikipedia.org/wiki/Col_du_Soulor, fr.wikipedia.org/wiki/Cirque_du_Litor, fr.wikipedia.org/wiki/Eaux-Bonnes, fr.wikipedia.org/wiki/Route_des_cols, en.wikipedia.org/wiki/1910_Tour_de_France, fr.wikipedia.org/wiki/Octave_Lapize, en.wikipedia.org/wiki/Octave_Lapize, fr.wikipedia.org/wiki/Col_du_Tourmalet, en.wikipedia.org/wiki/Wim_van_Est, commons.wikimedia.org/wiki/File:Route_Soulor-...