Epicka droga motocyklowa · Włochy
Arcu Correboi: Nuoro – Fonni – Villagrande Strisaili (SS389, SP69 i stara droga przez przełęcz)
| Drogi | SS389, SP69, SP ex SS389 |
|---|---|
| Długość | ok. 79 km Nuoro – Villagrande Strisaili, z tego ok. 42 km Fonni – przełęcz – Villagrande (OSRM, szacunkowo) |
| Przełęcze | Arcu Correboi (1246 m) |
| Charakter | przełęcz, serpentyny, płaskowyż |
| Sezon | zwykle od kwietnia do listopada; zimą na przełęczy i w Fonni śnieg i gołoledź [do sprawdzenia] |
| Najwyżej | Arcu Correboi, 1246 m – najwyższa przełęcz drogowa Sardynii |
| Po drodze | Passo Caravai, 1118 m, na SP69 |
| Fonni | ok. 1000 m, najwyżej położona gmina wyspy |
| Stara droga | środkowy odcinek SS389 zdegradowany 7 marca 1997 r., ruch przejęła SS389var z tunelem pod przełęczą |
| GPX | ślad drogi (OpenRouteService, sprawdź w nawigacji) |
O drodze
Arcu Correboi (po włosku Passo di Correboi, 1246 m) to najwyższa przełęcz drogowa Sardynii. Leży w masywie Gennargentu, na granicy Barbagii i Ogliastry i na wododziale między dorzeczem Tirso, płynącej na zachód, a Flumendosy, płynącej na wschód. Nazwa w sardyńskim znaczy „róg wołu”. Przez wieki przechodziły tu stada w czasie sezonowych wędrówek pasterzy i o tym śpiewa piosenka „Correboi” Giuseppe Masii z 1993 r. Przez przełęcz prowadziła droga krajowa SS389 z Nuoro do Lanusei. 7 marca 1997 r. jej środkowy odcinek zdegradowano, a ruch przejęła nowa, prosta SS389var, która pokonuje grzbiet tunelem. Stara droga przeszła pod prowincję: od Fonni to SP69 przez Passo Caravai (1118 m), a za przełęczą tzw. SP ex SS389. Dziś jeżdżą nią prawie tylko pasterze, rowerzyści i motocykliści. Na szczycie stoi niewielka figura Madonny, a nieopodal są ślady dawnej kopalni Correboi.
Droga zaczyna się w Nuoro, mieście Grazii Deleddy, i przez Mamoiadę wjeżdża w serce Barbagii. Mamoiada słynie z mamuthones, przebierańców w czarnych drewnianych maskach i owczych skórach, obwieszonych dziesiątkami krowich dzwonków. Wychodzą na ulice w noc ognisk ku czci św. Antoniego Opata (16–17 stycznia) i w karnawale. Fonni, położone na ok. 1000 m na północnych stokach Gennargentu, jest najwyżej położoną gminą wyspy, z wyciągami narciarskimi na Bruncu Spina i Monte Spada (1595 m). W 1821 r. pasterze z Fonni zbuntowali się przeciw edyktowi o grodzeniu ziemi (Editto delle chiudende), który odbierał im wspólne pastwiska. Na północ od drogi leży płaskowyż Pratobello. W czerwcu 1969 r. mieszkańcy pobliskiego Orgosolo pokojowo zajęli tu pastwiska, żeby nie dopuścić do ćwiczeń wojska na planowanym poligonie, i poligonu nigdy nie zbudowano.
Za przełęczą droga schodzi na płaskowyż Villanova Strisaili (ok. 850 m) z pierwotnymi lasami dębu ostrolistnego i bezszypułkowego nad sztucznym jeziorem Alto Flumendosa. Kończy się w Villagrande Strisaili. Ta wieś ma najwyższy na świecie udział stulatków w stosunku do liczby urodzeń: od końca II wojny światowej do 2011 r. setki dożyło tu 32 mieszkańców. Ogliastra jest dlatego jedną z tzw. niebieskich stref długowieczności.
Na drodze
- Nuoro – Fonni: szybka SS389 i drogi lokalne przez Mamoiadę, szerokie łuki wśród pastwisk, dębów korkowych i granitowych głazów.
- Fonni – Correboi – Villanova: stara droga jest pusta, ale wąska, z łatami, dziurami i żwirem na zakrętach; nawierzchnia bywa słaba, a jej stan po zimie trzeba sprawdzić [do sprawdzenia]. Uważaj, żeby nie wjechać na SS389var, bo nawigacja chętnie wybiera tunel.
- Zwierzęta: krowy, owce, kozy i półdzikie świnie na jezdni, na otwartych halach także konie; za zakrętem mogą stać całe stada.
- Pogoda: na przełęczy kilka do kilkunastu stopni chłodniej niż na wybrzeżu, mgła i wiatr na grzbiecie; latem wieczorem przydaje się ciepła warstwa.
- Kierunek: z Fonni na wschód długi podjazd przez hale z widokiem na szczyty Gennargentu, a za przełęczą zjazd w stronę Ogliastry i jeziora.
Praktycznie
- Tankowanie: w Nuoro albo Fonni [do sprawdzenia], potem dopiero w Villagrande Strisaili, Lanusei albo Tortolì; na przełęczy i na płaskowyżu stacji nie ma.
- Postoje: parking na przełęczy przy figurze Madonny (bez baru [do sprawdzenia]), Fonni (bary, sklepy), Villanova Strisaili nad jeziorem.
- Zamknięcia: zimą przełęcz może być nieprzejezdna po opadach śniegu, a SS389var bywa w remontach tunelu Correboi z ruchem wahadłowym (np. 5–14 grudnia 2024 r., źródło: L'Unione Sarda). Część starej drogi została według włoskich źródeł zamknięta dla ruchu tranzytowego i służy tylko lokalnym pasterzom; czy dotyczy to odcinka przez przełęcz, nie udało się potwierdzić (stan na 2026-10, [do sprawdzenia przed wyjazdem]).
- Pożary: w sezonie pożarowym (zwykle od czerwca do października) drogi w Barbagii bywają zamykane przy pożarach [do sprawdzenia].
- Z Orosei: do Fonni ok. 70 km.
Źródła (8)
it.wikipedia.org/wiki/Passo_di_Correboi, it.wikipedia.org/wiki/Strada_statale_389_di_B..., it.wikipedia.org/wiki/Fonni, it.wikipedia.org/wiki/Monte_Spada, it.wikipedia.org/wiki/Villagrande_Strisaili, www.unionesarda.it/3-minuti-con/la-rivolta-di..., www.openstreetmap.org/node/1303861508, www.unionesarda.it/en/sardinia/villagrande-st...